ژورنال ساخت بربت "بخش اول"

ژورنال ساخت بربت "بخش اول"
متنی که پیش روی شماست مراحل ساخت یک عود را به صورت قدم به قدم و به کمک تصاویر متعدد (بیش از دویست تصویر) به همراه توضیحات کلی توسط سازنده , نشان میدهد.
سازنده عود آقای خلف دراین ژورنال تمامی مراحل ساخت عود خود را شرح داده و تصویر برداری نموده اند. چند نکته لازم به ذکر است ,اول آنکه  ژورنال شامل مراحل ساخت:

 کاسه ,

 سیم گیر ,

 دسته ,

 صفحه ,

 پل گذاری ,

 اتصال صفحه ,

 صفحه انگشت گذاری ,

و ویرایش پایانی ,

 میباشد که در این قسمت ترجمه قسمت ساخت کاسه را ملاحظه می فرمایید و در آینده ترجمه بخشهای بعدی به نظرتان خواهد رسید , البته متوجه شدم که در بعضی از بخهشای دیگر ژورنال تصاویر بسیار گویا هستند و توضیحات بسیار کلی که در مورد آن قسمتها نیازی به ترجمه نخواهد بود اما در قسمت ساخت کاسه که پیش روی شماست  به نظرم رسید که توضیحات می توانند در فهم بهتر مطلب مفید باشند.

 دوم آنکه در ژورنال آقای خلف تمرکز بیشتر بر روی متد ساخت است تا اندازه ها و ابعاد , بنابر این اندازه ها به طور دقیق و کامل ارائه نشده اما شخصا مطالعه این ژورنال را بسیار مفید یافتم و دست آخر اینکه متن توضیحات آقای خلف را در اینجا به طور کامل ترجمه نکرده ام بلکه توضیحاتی را که  اضافی و خارج از بحث یافتم با نظر خود حذف  و گاه در مواردی به درج توضیحات بیشتر مطابق با برداشت خود از سخن نویسنده پرداختم تا شاید کمکی شود در آسان شدن مطلب .   

 لطفا برای مطالعه متن اصلی به لینک زیر مراجعه بفرمایید :

لینک

---

 

 

در ماه ژانویه سال دوهزار و دو , یک عود ساخت ترکیه به عنوان هدیه بدستم رسید که علاقمند شدم از آن به عنوان الگو استفاده کنم و یک عود نظیرش را بسازم اما پس از مدتی تحقیق و مطالعه کتاب آقای ریچارد هنکی , به نام"ساختمان و تعمیرات عود" , تصمیم گرفتم همین کار را با استفاده از اندازه های یک عود ساخت " نحات " که سازنده نامداری است انجام دهم .

    

الگوی صفحه صفحه مقوایی ,الگو برداری شده عینا از روی صفحه عود"نحات ".

الگوی انحنای کاسه    نصف الگوی صفحه است ,که بر روی تخته " جنس آن اهمیتی ندارد" به ضخامت یک چهارم اینچ       ( 6.35 میلی متر ) , بریده شده.

بلوک سر ِ کاسه بلوک ِ سر ِ کاسه , بلوک ِ طرف دسته میباشد که با اره نواری با زاویه چهل و پنج درجه به این شکل تعبیه می کنیم , به قسمت علامت گذاری شده با  مداد توجه فرمایید , اندازه گذاری با  مداد بر اساس اندازه قطر دسته عود ِ الگو انجام شده است .

 

 

بلوک ته کاسه برش اولیه و سپس شکل دهی با سمباده

 

نوار های کاسه قطعه چوب گردو و بریدن آن به نوارهای به ضخامت اندکی کمتر از سه میلی متر  سپس طبق  عود ِالگو با اره و سمباده آنگونه که در تصویر ملاحظه می کنید به احتساب کلی ِ اندازه ها به طور زاویه دار شکل دهی می شود. یک سر نوارها پس از زاویه دهی به اندازه یک سانتی متر کوتاه میشود, سر کوتاه شده در واقع برای قسمت سر کاسه در محل برخورد با دسته می باشد. البته به غیر از دو نوار که به همان شکل مستطیل برای استفاده در قسمت بالای و پایین کاسه ذخیره می کنیم.(در این الگو کلا به یازده نوار شکل دهی شده و دو نوار مستطیل نیاز است )

 

اتوی خم کاری ابزار ساده ای است جهت شکل دهی ِ نوار های کاسه و متشکل است از محفظه ای شامل یک لوله آلمینیومی به قطر سه اینچ (7.62 سانتی متر ) که انتهای آن با یک ورقه آلمینیومی که با نبشی و پیچ و مهره بسته شده , مسدود گردیده. طرف باز محفظه به یک ستون چوبی عمودی متصل و لامپ دویست وات جهت تولید حرارت درون محفظه تعبیه گردیده . بجای کلید برق معمولی از کلید خازن دار که امکان کنترل و کم و زیاد کردن نور لامپ را میسر می کند استفاده شده تا در صورت نیاز بتوان شدت نور (در اینجا حرارت ) را کنترل کرد.

 

 

نشیمنگاه کاسه در این روش برای جمع کردن کاسه, بجای استفاده از قالب ,  نشیمنگاهی ساده متشکل از یک ستون افقی و دو ستون عمودی که به ستون افقی نسب شده اند استفاده می شود. سپس بلوک سر کاسه و بلوک ته کاسه به ستونهای عمودی پیچ می شوند تا پس از جمع کردن کاسه (به شکلی که خواهید دید) بتوان با باز کردن پیچ ها , کاسه ساخته شده را از دو ستون عمودی (در حقیقت از نشیمنگاه) جدا کرد. فاصله خارجی بین دو ستون عمودی منطبق با طول مورد نظر کاسه و کاستن قطر کاسه(قطر نوارها) , قطر بلوک سر کاسه , و قطر بلوک ته کاسه ,از آن بدست می آید.(شماتیک ریز عکسها توسط علی قائم قامی به متن اصلی افزوده شده)

خمکاری نوارهای کاسه نوارها را حدود پانزده تا بیست دقیقه در آب  می گذاریم , سپس با قرار دادن نوار روی اتوی خمکاری به شکل دهی نوارها بر طبق الگوی کاسه می پردازیم. می توان الگوی کاسه را مانند تصویر به قسمت بالای اتوی خمکاری متصل کرد تا عمل انطباق راحت تر صورت گیرد. پس از شکل دهی نوارها , با قرار دادن آنها روی صفحه مسطح ,صافی دو طرف نوارها را می سنجیم و با استفاده از سمباده ثابت روی صفحه مسطح , ناصافی های دو طرف نوار ها را بر طرف می کنیم.

جمع کردن کاسه کاسه به این صورت جمع می شود که نوار شکل داده شده اول را در قسمت میانی روی بلوک سر و بلوک ته (اول روی بلوک سر مماس با لبه بلوک) با چسب چوب می چسبانیم و با استفاده از گیره و پین در جای خود ثابت می کنیم تا چسب خشک شود , سپس نوار دوم و سوم .... را در راست و چپ نوار اول به همان طریق  می چسبانیم. در طول کار باید  سعی شود که گوشه ها کاملا با هم مماس شوند و برای یافتن درز احتمالی می توان از قرار دادن لامپ در پشت نوار های به هم متصل شده که موجب دیده شدن درزها می شود استفاده کرد. گاهی فشار روی نوارها به هنگام قرار گرفتن روی نشیمنگاه به حدی میرسد که آنها را از فرم اصلی خود خارج کرده و عمل اتصال نوار کناری (نوار بعدی)  را  دشوار می کند , در اینصورت مجبوریم با بریدن الگوی قالب بر روی یک تخته ضخیم و استفاده از نری و مادگی ایجاد شده بر روی تخته , نوار تغییر فرم داده روی نشیمنگاه را طبق تصویر مدتی زیر گیره تحت فشار قرار دهیم تا به حالت اولیه در آیند و کار را ادامه دهیم  . دو نوار انتهایی سمت راست و چپ را که نوار های مستطیلی(تقریبا) هستند را پس از صافکاری محل به هم رسیدن نوار ها روی بلوک ته کاسه , متصل می نماییم . حال که کاسه جمع شده است ,کاسه که شامل نوارها و بلوک سر و ته است ,را با باز کردن پیچهای اتصال بلوک ها و ستونهای عمودی نشیمنگاه,  به راحتی از نشیمنگاه جدا می کنیم.  با قرار دادن قسمت رویی کاسه (محل استقرار صفحه) , بر روی یک صفحه مسطح و استفاده از سمباده ,  تسطیح قسمت رویی کاسه را انجام می دهیم. برای زیبایی ته کاسه در محل برخورد نوار ها , می توان با استفاده از ابزار نشان دادن شده در تصویر و یا تیغ برش دورانی قابل اتصال بر روی یک دریل ساده , شیار دایره ای را در محل برخورد نوارها روی بلوک ته کاسه , ایجاد کرده و قطعه قرص مانند را در محل چسباند . سپس قسمت داخلی و خارجی کاسه را با سمباده خیلی نرم صافکاری و پیرایش می کنیم و محل درزها در داخل کاسه را با چسب کاغذی قطور می پوشانیم .